dhivehi bavana

Hans Hass & The Xarifa in Maldives


Dr.Hans Hass was a marine biologist, explorer, dive pioneer and an underwater filmmaker. During his adventurous life he traveled around the world on many expeditions. He was a visionary of deep-sea diving and one of the most important influences for the development of underwater film-making. Hans Hass used self-contained diving equipment in conjunction with flippers and thereby initiated and popularized the change from “walk-diving” (with helmet and lead soled boots) to the new era of swim diving. Hans Hass and Lotte Hass brought people in the 1930s to 40s the marvels of the undersea world with their writings, photography and films. In 1957 one of his expeditions led him on his research ship “Xarifa” to the Maldives and Nicobar Islands in the Indian Ocean. His observations and his scientific curiosity are directed not only on the marine life but also towards investigating the varied shapes of coral formations and also the strange symbiosis of fishes and crabs. He studied about the formation of atolls and islands and passionately researched about sharks.


The “Xarifa” was built in 1927 at Samuel Whites yard in Cowes. Her first owner was the American sewing-machine tycoon Singer of New York. After his death it went from hand to hand and was successively called “Radiant”, “L’Oiseau Blanc”, “Georgetter” and “Captitana”. Under the last name it carried coal for Tuxen and Hagemman in Copenhagen.  Hans Hass bought the yacht for 150,000 Danish crowns and spent another 140,000 Marks to rebuild it in Hamburg.  Hans decided to give the ship its original name “Xarifa” . In Arabic “Xarifa” means beautiful.  Before arriving in Maldives Hans Hass obtained general permission for their work from the government of Maldives islands through the Commonwealth Relations Office in London, but they weren’t very clear on what currency they should take.  At that time Maldives were using their own coins which could not be available from any bank but Hans was informed that Ceylon rupees and US dollars would be acceptable. As articles of exchange, barter and for presents they took along various practical items such as axes, fish hooks, bolts of linen and material and jewelry for the women. Hans Hass gathered a team of scientist and crew and got ready to embark on a long and a daring journey.


Hans Has and his research team aboard Xarifa

On the expedition they were faced with some particularly difficult problems. In the Maldives they would be effectively cut off from the outside world for months at a time, and no matter what occurred they had to fend for themselves. They carried every possible spare part for the engines, motors and equipment.  According to the nautical handbooks it was extremely difficult if not impossible to obtain provisions and fuel-oil in Maldives. Another concern was a supply of regular and adequate quantities of fresh water. The “Xarifa” could carry 22 ton and that was enough for drinking and cooking but hardly so for washing purposes and also rinsing the diving equipment.  They brought along several yards of piping and pumps just in case they may come across any fresh water lakes or wells. They hoped for the best, and planed to gather rain water when it rained. In order to finance the expedition Hans had contracted to film 26 television programs for the BBC.  Embarking on such an expedition may sound very adventurous and exciting, but it comes with great difficulty from the planning stages to the trip. They had to face many challenges and often adapt to unexpected events. One such tragedy was while they were near the Mukkawar island in the Red Sea. During a routine dive an accident occurred which resulted in the death of Klaus Wissel, a skin dive and member of the expedition.

“Xarifa” crossed the equator on December 2nd 1957 and sailed through a quite undulating sea in which swells crossed each other from different directions. The next morning at dawn a dark bank of clouds opened before them and found themselves gazing at the long line of luxuriant green palms which seemed to be growing directly out of the sea from behind a barrier of white foam. With their field glasses they saw several natives strolling along the white sandy beaches. They had reached their destination, Addu Atoll, Maldives, it was 27th December 1957.


Ariel View of Hithadhoo – Addu Atoll

British Royal Air Force was stationed at Gan at that time and it was a welcoming convenience for Hans and his team.  The British offices were much interested in their diving operations. The commanding officer, Wing-Commander Roy Schofield visited “Xarifa” every Sunday and Hans took him diving. Hans Hass was thrilled when he got the chance to join a RAF routine reconnaissance flight over the Maldives. He took numerous cameras onboard and took many pictures of the islands, reefs and lagoons. The flight took off from Gan and went around Suvadive Atoll ( Huvadhoo Atoll).


Hans with RAF commander Roy Schofield


Hans Hass talking about diving to the British officers in RAF Gan 1958

January 3rd 1958.

“Afif Didi, headman and judge of Hithaddu was already waiting for us when we arrived. He was wearing a light colored sarong and a light gray jacket with a decorative handkerchief in the breast pocket. First of all he took us to his own house. It was one of the biggest and well-built of neat white coral stone. In the garden there are bananas growing, a well, and in the background a large bellows in shed with iron tools. The inquisitive eyes of women and children stared at us from a side path to the servant’s house. We were introduced into a large room in the middle of which was a sort of writing desk, and along the walks were numerous imposing easy chairs. On the walls were a pendulum clock and a number of maps and tables in Arabic whose meanings was not clear.

Afif Did had breakfast prepared for us. We now went into the next room where there was a large heavy wooden table, probably brought to the island from Ceylon, and, in addition a wardrobe and a chest. The crockery was very good and unobtrusively I glanced at the mark: It was made by Grindley of England. Tea was served, and with each cup there were four small dishes. In the first there was a kind of pancake cut up, and made of rice, coconut milk and eggs. In the second there was shredded coconut; in the third dried Maldives fish; and in the fourth bondihaluva, a kind of sweet pastry cut into slices. This bondihaluva is made of toddy and sugar and it will keep for a year. And finally there were bananas. Dried fish represents the wealth of the islands, and Ceylon depends on its imports.

Afif Didi provided us with an interpreter and we strolled around the village. The Maldive islanders are dreamy, friendly people. In front of airy huts made of plaited palm leaves stand elegant swinging beds, and the garden paths were nearly covered with white gravel. No one was importunate on our appearance, and no one begged, and no one appeared to be the least bit intimidated by our presence.”  Hans Hass


Maldive islanders in Addu
Photo by : Richard Flagg – 1958


Hans Hass with Afeef Didi


Hans Hass with Afeef – Hithadhoo

One evening Hans invited Afif Didi and two other notables to dinner onboard “Xarifa”. They were very fascinated by the tape recorder and they dictated long recommendation into the machine for Hans to use when they visited other islands in the Maldives. They were particularly excited when they heard their own voices from the tape recorder. When the night ended Afif assured Hans solemnly that the evening had been the greatest event of his life.

During the second month in Maldives Hans and team ran out of food onboard “Xarifa”. In Maldives about all you can get are coconuts, or a few chickens and eggs, but that too only from the bigger islands. Fruits and vegetables are hardly grown at all. There’s dried fish but you could only buy it with special permits from Government.  However they were lucky. The RAF had a canteen in Gan, and just at that time three British ships put in. So Hans visited their captains on a begging tour. It turned out that they all had children who had followed Hans previous television programs. So they got half a pig, half a calf, some butter, vegetables, jam and various sundries.  But unfortunately that ran out soon as well.  Somehow they managed to buy some dried fish in Male’, it was tasty but so hard to slice. So they had the odd situation of calling in the ship’s carpenter before every meal.

Hans and his team spent about 4 months in Maldives, travelling through the atolls and doing research. On his visit to Male’ and got an audience with His Highness Sultan Mohamed Fareed Didi.


Hans Hass and Sultan Mohamed Fareed Didi.

Hans Hass was born in Vienna on January 23rd 1919, to Hans and Meta Hass. His father was a prominent lawyer, and young Hans was studying law when he met Guy Gilpatric, an American writer and skin-diving enthusiast, on the French Riviera vacation in 1938. He soon found himself hooked on underwater exploration.  He married Lotte and embarked on a series of filming safaris in the Red Sea, Caribbean and the Indian Ocean. He shot the Oscar-winning feature film Unternehmen Xarifa (Under the Caribbean), the first German film to be produced in Technicolor, and which included the first underwater shots of a sperm whale. During his career Hans Hass has written 28 books, made 105 films and won numerous awards, including the Outstanding Achievement Award at Wildscreen 2004. He died on 16th June 2013 in Vienna. He was 94.

In 1995 a dive spot in Maldives was named “Hans Hass Place” to honor Dr.Hans Hass, it is located in Gulhifalhu.

Hans Hass sold the “Xarifa” in 1960 to the Italian real estate brokers and Coca-Cola licensee Carlos Traglio. Traglio brought the ship back to its original form as historic racing yacht. From 1960 to 2013 with only a few interruptions “Xarifa” was in the Marina of Monaco. Only rarely was used for exits. After the death of Traglio the ship by the heirs in 2013 was sold to a Spanish industrialist. The ship is now in the port of Barcelona.

Route Map of Xarifa’s trip to Maldives


Main Source Material from The book by Hans Hass that details his expeditions In the Maldives and Nicobar Islandsimage

(Source: discoveraddu.com)

އަލީ މޫސާ ދީދީގެ އޭރުގެ އީދު!

    05 އޮކްޓޯބަރ 2014 - 14 ގަޑި 32 މިނެޓް ކުރިން
    2 ކޮމެންޓު
މިރިޕޯޓްގައި މިއަލި އަޅުވާލަނީ ހ. ނަވާގަން، 72، އަލީ މޫސާ ދީދީގެ ޅަ އުމުރުގައި އޭނާ އީދު ދުވަހުގެ ކަންކަން ދެކެފައިވާ ގޮތަށެވެ. އޭނާ އަކީ ތާރީހީ އަދި ދިވެހިން އާދަކާދަޔާއި ސިޔާސީ އެތައް މައުލޫއަކަށް އެތައް ފޮތެއް ލިޔުއްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ނޫސްތަކުގައި ނޫސްވެރިއެއްގެ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވެފައިވާ އިރު ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުކަން ވެސް ކުރައްވާފައިވެ އެވެ.

އެއީ މީގެ 54 ވަރަކަށް އަހަރު ކުރިއެވެ. އަލީ މޫސާ ދީދީމެންގެ ޅަ ދުވަހެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އޭރު އީދުގެ ކަންކަން ފާހަގަ ކުރުމުގައި މާލެ އާއި އަތޮޅުތާ މާކަ ބޮޑު ތަފާތެއް ނުހުރެ އެވެ. ކުރީ ޒަމާނުގެ އާދަކާދަ ހުންނަނީ ދާދި އެއްކަހަލަ ގޮތަކަށް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ބޮޑު އީދަކީ ހާއްސަކޮށް ރާއްޖެތެރޭގައި ވަރަށް މުހިންމުކަމެއްދޭ އީދަކަށްވާ އިރު އެ އީދަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން ހައްޖު ދުވަހަކީ ވެސް ވަރަށް ފަހަކާ ޖެހެންދެން ވަރަށް މުހިންމުކެމެއް ދޭ ދުވަހެކެވެ. ދީނީ ކަންތައްތަކަށް އިސްކަމެއްދެ އެވެ.

"ތަކުބީރުގެ އަޑު ފަތިސް ނަމާދުން ފެށޭ އިރު އެއަޑު އަހާލަން ވެސް ކުޑަކުދިން ނަގައިގެން ދާނެ،" މޫސާ ދީދީ ވިދާޅުވި އެވެ. 

އޭރު އީދު ދުވަހުގެ އުފާ ފާޅުކުރުން ފެށުމުގެ ގޮތުން އީދުވިލޭގެ ފަތިސް ނަމާދަށް ފަހު އޮންނަނީ އަވެލި ކެއުން މެވެ. “އީދު އަވެލި” ކެއުމުގެ ކަންކަން ގޭގޭގައި ވަކިން ކުރިއަށްގެންދާ އިރު އާއިލާ އެންމެން ގުޅިގެން ވެސް އެކަން ކުރާ ކަމަށްވެ އެވެ. ފޯރާ މީހުން އެމީހުންގެ ރައްޓެހިން އެއްކޮށްގެން ވެސް އަވެލި ކެއުމުގެ ހަރަކާތްތައް އީދު ފެށުމުގެ ގޮތުން ކުރިއަށްގެންދެ އެވެ. 

"ދުރާލާ ހުންނާނެ އަވެލި ހޮވާ ފޯރާ މީހުން ހުންނާނެ މޮޅު ގިތެޔޮ ހާކާލާފައި މުރަނަކޮށްލާފައި، ދެން ހުންނާނެ މާޅޮސްކެޔޮ، ހަނާކުރި މަސް ނުވަތަ ވަޅޯމަސް،" މޫސާ ދީދީ ވިދާޅުވި އެވެ.

އީދު ދުވަހުގެ ފަތިސް ނަމާދަށް ފަހު އަވެއްޔަށް އިންސާފު ކުރުމަށް ފަހު ދެން އޮންނަނީ އީދުގެ އެންމެ ހާއްސަ ކަންތައްތަކެވެ. އީދު ނަމާދަށް ދިޔުމެވެ. އެޒަމާނުގައި ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދީގެން ހާއްސަ ކަންތައްތަކެއް ކޮށްގެން ކުރާ ނަމާދެކެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަ ކުރެވޭ ކަމަކީ އީދު ނަމާދަށް ދިއުމަށް ހެދުން އެޅުމެވެ.

މޫސާ ދީދީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އީދު ނަމާދަށް ދިއުމަށް އޭރު ގިނަ މީހުންލާނީ ހުދުހެދުމެވެ. ގަދަޔަށް “ތާން” ޖަހާފައި ރީތިކޮށް ދޮވެ އިސްތިރިކޮށްފައި ހުންނަ އިރު، ހެދުމަށް ހުންނާނީ ވަސް ވެސް ދުއްވާފަ އެވެ. ހެދުމަށް ވަސް ދުއްވުމަށް އޭރު ބޭނުންކުރަނީ ރާނބާފަތާއި ކޮއްޗޭ ފަތާއި އެކި ފާޑުފާޑުގެ މަލާއި އެއްޗެހި އަޅައިގެން ކަމަށްވެ އެވެ.

އީދު ނަމާދަށް ފަހު އޭރުދެން އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއްދޭ ކަމަކީ “އުޟްހިޔާ” ކަތިލުމެވެ. އެގޮތުން ބަކަރި އާއި ގެރި ކަތިލާއިރު އެކަން އޭރު ކުރާނީ އާންމުކޮށް ސަރުކާރުން ކަމަށްވެ އެވެ. ނަމަވެސް ވަރަށް ފޯރާ މީހުން މަދުން ނަމަވެސް އަމިއްލައިން އުޟްހިޔާ ކަތިލަ އެވެ. އޭރު އެކަން ހިނގާނީ ގަނޑުވަރު ތެރޭގައި ކަމަށާއި ކަތިލެވޭ ޖަނަވާރުތަކުގެ މަސްތައް އާންމުކޮށް މީހުންގެ މެދުގައި ބަހާ ކަމަށްވެ އެވެ. 

އުޟްހިޔާއަށް ފަހު ދެން ފެށޭނީ ސަގާފީ ކުޅިވަރުތަކެވެ. ހާއްސަ ކުޅިވަރުތަކުގެ ތެރޭގައި އޭރު މަންޑި، ދަނޑި ޖެހުން، ގުޅަމަތި، ތިން މުގޯލި ފަދަ ކުޅިވަރުތައް ހިމެނެ އެވެ. އޭރު އަންހެން ވެރިންނަށް ހާއްސަކޮށް އޮންނަނީ ގަނޑު ފިއްލާ ކުޅުމެވެ.

"ވަކި ހާއްސަ ކުޅިވަރެއް ނުހުރޭ، އާންމުކޮށް ރަދުން ބަންޑާރައިން ހިތާވާ ކުޅިވަރު އެފަހަރު ޗޫސް ކުރެވޭ ކުޅިވަރު، އެގޮތަށް ހުންނަނީ" އަލީ މޫސާ ދީދީ ވިދާޅުވި އެވެ.

އެޒަމާނުގައި އަތޮޅުތެރޭ އެންމެ ފޯރީގައި އޮންނަ ކުޅިވަރުތަކަކީ ކޯޑި ކެނޑުމެވެ. ކޮންމެ ނަމާދަކަށް ކުޅިވަރުތައް މެދުކަނޑަ އެވެ. ނަމާދު ވަގުތު އެއްވެސް ކުޅިވަރެއް ނުކުރާ އިރު ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ނަމާދަށް އަރައެވެ.

އީދު ދުވަހުގެ މެންދުރުގެ ކެއުމަކީ އޭރު ވެސް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއްދޭ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން އަތޮޅުތެރޭގައި ގިނައިން ހާ ކަތިލައިގެން ރިހަ ކައްކާއިރު، މަދު މީހަކު ނޫނިއްޔާ ކުކުޅެއް ނުކަތިލަ އެވެ. ކުކުޅު ކަތިލުން އޭރުވެފައި އޮންނަނީ ލަދުވެތި ކަމަކަށެވެ. މެންދުރު ކެއްކުމުގެ ކަންކަން ބައެއް އާއިލާތަކާއި ރައްޓެހިން ގުޅިގެން ކުރިއަށްގެންދާ އިރު އަނެއް ބަޔަކު އެކަން ކުރިއަށްގެންދަނީ ވަކިވަކި ގޭގޭގަ އެވެ. އޭރުގެ ރީތި އާދައަކީ އެއްގެއިން އަނެއްގެއަށް ތަށި ބަރި ބަދަލުކުރުން އިރުއޮއްސުމާއި ހަމައަށް ކުރިއަށް ގެންދާކަމެވެ.

"މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާނީ ބަތާއި، ކަނޑު ކުކުޅާއި، ކުކުޅު ރިހަޔާއި ސަޓަންޔާއި ބޮނޑިބަތާ، އެއީ މައިގަނޑުގޮތެއްގައީ" މޫސާ ދީދީ ވިދާޅުވި އެވެ.

އާންމު ގޮތެއްގައި މެންދުރު ކެއުމަށް ފަހު ދެން އޭރު އޮންނާނީ ވަދުދޯނި ދުއްވުމެވެ. އީދު އުފަލަކަށް ބައެއް ރަށްރަށުގައި ވަލުން ދަރުހޮވުން ވެސް ކުރިއަށްގެންދާ ކަމަށްވެ އެވެ. އެކަން ކުރަނީ ވަލު ސާފުކުރުމަށާއި ދަރު ވިއްކުމުގެ ބޭނުމުގަ އެވެ. ހަވީރުވުމުން ދެން އޮންނަނީ ކޯޑި ކެނޑުމެވެ.

ރޭ ގަނޑުވުމަށް ފަހު އަނދިރިވުމުން އޭރު ރަށްރަށުގައި މާކަ ގިނަ ކުޅިވަރުތަކެއް ނުކުޅެ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އިޝާ ނަމާދުން ފައިބައިގެން ގެއަށް އައިސް އީދަށް ކެއްކި އެއްޗެހި ކެއުމާއި އީދު ދުވަހުގެ ރޭގަނޑަށް ހާއްސަ “ފަތަފޮޅި” ކެއުން އޮވެ އެވެ.

އީދުގެ ފޯރި އޭރުގައި ތިން ދުވަސް ހަތަރު ދުވަސް ކުރިއަށް ގެންދާ ކަމަށްވެ އެވެ. 

އޭރުގެ އީދު ދުވަސް ސިފަކޮށްދެމުން މޫސާ ދީދީ ވިދާޅުވީ، “ވަރަށް އެކުވެރި ޖައްވެއް އޮންނަނީ، ފިތުނަފަސާދަ އެއްވެސް ވަރަކަށް ނޯންނާނެ. އަނެއްކާ އަހުލާގީ ފެންވަރު އާދަޔާއި ހިލާފަށް ރަނގަޅުވާނެ، އަންހެންވެރިން ތިބޭނީ އެއްތަނެއްގައި، ފިރިހެން ވެރިން ތިބޭނީ އެއްތަނެއްގައި، ކައިވެނި ހެޔޮވާ ބަޔަކު އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކު ކުރާކަމެއްގެ ތެރެއަށް ނުވަންނާނެ،” ކަމަށެވެ.

"އެކަކު އަނެކަކު ހިތުގައި ހިތްހަމަނުޖެހުމެއް އޮތަސް އީދު ދުވަހެއްގައި އެކަން ނުދައްކާނެ. އެދުވަހު އޮންނާނީ އެކަކު އަނެކަކަށް މާފުކޮށް، ހަމަޖެހިފައި އޮންނާނީ، އީދު ނިމެންވާއިރަށް އޮންނާނީ ހަމަނުޖެހުންތައް ސުލްހަވެފައި، ދެމަފިރިން ވެސް ތިބޭ ކުރިން ހުރި ހަމަނުޖެހުންތައް ހަމަޖެހިފައި." ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.

އަލީ މޫސާ ދީދީ ދެކޭ ގޮތުގައި އީދު ކުޅިވަރު ފޯރި ކުޑަވުމުގެ އެތައް ސަބަބެއްވެ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ކަމަކީ ކުޅިވަރުތައް ބަދަލުވުމެވެ. އެކަންްދިމާވީ އިނގިރޭސި މީޑިއަމް އަށް ރާއްޖޭގެ ތައުލީމު ބަދަލުވި ހިސާބު، ގާތްގަނޑަކަށް 1965 ހާ ހިސާބުގައި ކަމަށް އޭނާ ދެކެ އެވެ. އަދި އެހެންމެ ފާހަގަ ކުރާ ދުވަސްތައް ގިނަވުމުން ވެސް އީދުގެ ފޯރި ކުޑަވުމުގެ ސަބަބެއް ކަމަށް މޫސަ ދެކެ އެވެ.

"އޭރު މިއޮންނަނީ އީދު ދުވަހާއި ރޯދައަށް ހަނދުބެލުން ފަދަ ދެތިން ދުވަހެއް، މިހާރު ބައްލަވާ ދުނިޔޭގައި އެބަ ފާހަގަކުރެވޭ 80 އެތައް ދުވަހެއް، އެހެންވީމާ މިހާރު ވާނެ ގޮތަކީ ވައްތަރު ގިނަވީމާ އޭގެ މުހިންމުކަން ކުޑަވާނެ،" އަލީ މޫސާ ދީދީ ވިދާޅުވި އެވެ.

އީދު ކުޅިވަރު ފަނޑުވި މައިގަނޑު ސަބަބުގެ ވާހަކަ ދައްކާކަށް އޭނާ ބޭނުންނުވެ އެވެ. ސަބަބެއް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވީ “މިހާރު އެވާހަކަ ނުދެއްކިއްޔާ ރަނގަޅީ، ހަގީގަތް ބުނެފިއްޔާ އެކަކު އަނެކަކު ޖެހޭނެ” ކަމަށެވެ. “އީދުކުޅިވަރު ފަނޑުވުމުގެ އަސްލަކީ ސިޔާސީ” ކަމެކެވެ.

(Source: sun.mv)

ހިންނަވަރުން 100 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވީ ވަޅެއް ހޯދައިފި

ހިންނަވަރު ހިނަވާގެ ތެރެއިން ފެނުނު އާސާރީ ވަޅު—

ޅ. ހިންނަވަރުން 100 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވީ އާސާރީ ވަޅެއް ހޯދައިފި އެވެ.

ހިންނަވަރު ކައުންސިލު މެމްބަރު ހާޝިމް އަލީ މިއަދު ވިދާޅުވީ 100 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީ ވަޅު ފެނިފައިވަނީ އެ ރަށު ހުކުރު ހިނަވާގޭގެ ހުޅަނގު ފަރާތުން ކަމަށެވެ.

"ރައްޔިތުންގެ ބަޔަކު ނިކުމެ ކައުންސިލާއި ހުއްދަ އަކަށް އެދުނީ ހުކުރު މިސްކިތުގައި ވަޅުލެވިފައިވާ ވަޅެއް ހުންނަ ކަމަށް ބުނާތީ އެ ވަޅު ހޯދަން. އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުއްދައާއެކު އިއްޔެ ވަޅު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރީ. ހުކުރު މިސްކިތް ހުންނަނީ ގަބުރުސްތާނަކާއެކު ވަޅު ފެނުނީ ހިނަވާގޭގެ ހުޅަނގު ފަރާތުން. ތަޅުންގަނޑުން ދެ ފޫޓް ތިން ފޫޓުގެ ތަނެއް ކަނޑަން ޖެހުނު،" ހާޝިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

ހާޝިމް ވިދާޅުވީ އެ ވަޅު ހުރީ އަކިރި އަޅާ ފަސްލާފައި ކަމަށާއި ނަމަވެސް މިހާރު އެ ވަޅު އެއްކޮށް ސާފުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.

ހާޝިމް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ދުވަސްވީ މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ވަޅު ހުންނަނީ ވެވަކާ ވެސް އެކުކަމަށެވެ. އެހެން ކަމުން ވެވު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް ކުރަން ރައްޔިތުން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް ހާޝިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

"މި ރަށުގައި މިހާރުވެސް އެބަތިބި މި ވަޅުން ވުޟޫކޮށް ފެންވަރާ ހެދި މީހުން. ދުވަސްވީ މީހުން ބުނަނީ ވަޅު ކައިރީ ވެވެއް ވެސް ހުންނާނެ ކަމަށް އެހެންކަމުން ރައްޔިތުންގެ ވިސްނުން ހުރީ އެތަން ވެސް ހޯދަން،" ހާޝިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

(Source: cnm.mv)

ރ.އަނގޯޅިތީމުން ކުރީގެ ބިނާއެއް ފެނުން (27 މެއި 2009)

ރ.އަނގޮޅިތީމުގެ ގެއެއްގައި މަސައްކަތެއް ކުރަނިކޮށް ރާއްޖެ އިސްލާމުވުމުގެ ކުރީގެ އަސަރުތައް ހުރި ބިނާއެއް ވަނީ ފެނިފައެވެ. ވައްކޮށް ހިރިގަލުން ހަދާފައިވާ ތަރަހައެއްގެ މަތީގައި ބެހެއްޓިފައިވާ ވޯޓިވް އިސްތޫޕާއެއްކަމަށް ބެލެވޭ މި ބިނާޔާ ގާތްގަނޑަކަށް 50 އަކަށް ފޫޓް ދުރުގައި ވެވެއްކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ސަރަޙައްދެއް ވާކަމަށްވެސް ޚަބަރު ލިބިފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ މިގެއިން ތަންކޮޅެއް ކުރިން ބިމު އަޑީގައި ހަދާފައިވާ އާސާރީ ސަރަޙައްދެއްވެސް ފެނިފައިވާކަމަށް ރަށުން މަޢުލޫމާތު ދެއްވިއެވެ. މިކަމާއި ބެހޭ އިތުރު ދިރާސާތައް ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ. އަދި ކުރެވޭ ދިރާސާތައް ވީ ވަރަކުން ޚަބަރު ފަތުރާ ފަރާތްތަކަށް ހާމަކުރާނެވާހަކަވެސް ދެންނެވީމެވެ.

(Source: qaumiyyath.gov.mv)

އުތީމު ބޯޅަ ދަނޑުން އާސާރީ އެއްޗެހިތަކެއް ފެނިއްޖެ

އަހުމަދު ޒާހިދު

އުތީމުން ފެނުނު އާސާރީ ތަކެތި—ފޮޓޯ: ކިޔުންތެރިއެއް

ރާއްޖޭގެ ތާރީހާއި ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅިފައިވާ ހއ. އުތީމު ބޯޅަ ދަނޑުން އާސާރީ އެއްޗެހިތަކެއް ފެނިއްޖެއެވެ.

އެތަކެތި ފެނިފައިވަނީ ރަށުގެ ބޯޅަ ދަނޑު އެއްވަރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދަނިކޮށެވެ. އުތީމު ކައުންސިލުން ބުނީ އެތަކެތި ފެނުނު އިރު ބޯޅަ ދަނޑު އެއްވަރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައީ ރަށުގެ ބަނދަރުގެ ކޮންޓްރެކްޓަރު ހެވީ ފޯސްގެ އެހީތެރިކަމާއެކުގައި ކަމަށެވެ.

"ހައިމާކުން ކޮންނަމުންދަނިކޮށް ފެނުނީ ގުޅިތަކެއް. އޭގެ ތެރޭގައި އެބަހުރި ކުދި ތަށިތަކެއްވެސް" އުތީމު ކައުންސިލްގެ ނައިބު ރައީސް އަބްދުﷲ ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ. 

އުތީމު ބޯޅަ ދަނޑުން ފެނުނު އާސާރީ ބައެއް ތަކެތި—ފޮޓޯ: ކިޔުންތެރިއެއް

ބޯޅަ ދަނޑުން ތިން ރުނބާއެއް ފެނިފައިވާއިރު ލެވަލް ކުރުމުގެ ތެރޭގައި ހައިމާކުން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ދެ ރުނބާއެއް އެއްކޮށް ހަލާކުވެފައިވާއިރު އަނެއް ރުނބާއައްވެސް ވަނީ ގެއްލުން ލިބިފައެވެ. ރުނބާތަކުގެ ތެރެއިން ކުދި ތަށިތަކެއް ފެނިފައިވާއިރު އޭގެ ތެރޭގައި ސީނު ތަށިތަކެއްވެސް ހިމެނޭ ކަމަށް އެރަށުން މައުލޫމާތު ދެއެވެ.

އުތީމުގެ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން ބުނާ ގޮތުން ރަށުގެ ހުޅަނގު ފަރާތުގައި މީގެ ކުރިން މީހުންވަނީ ދިރިއުޅެފައެވެ. އަދި ބޯޅަ ދަނޑު ހުރި ސަރަހައްދަކީވެސް މީހުން ދިރިއުޅެފައިވާ ސަރަހައްދެކެވެ.

(Source: cnm.mv)

އުތީމު ދަނޑުގެ ފަސްގަނޑު އެއްވަރުކުރަނިކޮށް އާސާރީ އެއްޗެހިތަކެއް ފެނިއްޖެ

އުތީމު ބޯޅަދަނޑު ފެނުނު ތަކެތި: މިއީ ވަރަށް އާސާރީ އެއްޗެހިތަކެއް ކަމަށް ބެލެވޭ. — ފޮޓޯ/ އުތީމު ކައުންސިލް

އަލީ ޔޫސުފް
17 އޯގަސްޓް 2014 14:56

ހއ. އުތީމު ފުޓުބޯޅަ ދަނޑުގެ ފަސްގަނޑު އެއްވަރުކުރަމުން ދަނިކޮށް އާސާރީ އެއްޗެހިތަކެއް މިއަދު ފެނިއްޖެއެވެ.

އުތީމު ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަސްރާރު އާދަމް މިއަދު ވިދާޅުވީ ހައިމާކުން ބޯޅަދަނޑު އެއްވަރުކުރަމުން ދަނިކޮށް ފެނިފައި ވަނީ ވަރަށް ކުރީ ޒަމާނުގެ ތިން ގުޅި އާއި ކުރީ ޒާމާނުގައި ފައިސާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރި ގިނަ އަދަދެއްގެ ބޮލި ކަމަށެވެ. އެ ތަކެތި މިހާރު ހުރީ ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ކަމަށާއި އިތުރަށް ބެލުމަށް ފަހު ހެރިޓޭޖް ޑިޕާޓްމެންޓާ ހަވާލުކުރާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"ތިން ގުޅީގެ ތެރެއިން ދެ ގުޅި ވަނީ ތަޅައިގެން ގޮސްފައި. ގުޅީގައި ހުރި ވަރަށް ކުރީ ޒަމާނުގެ ބިއްލޫރި ތަށި، މުށި ފަދަ ތަކެތި. ބަލާބެލުމުން ވަރަށް ދުވަސްވީ ތަކެތި،" އަސްރާރު ވިދާޅުވި އެވެ.

އުތީމު ބޯޅަދަނޑު ފެނުނު ތަކެތި: މިއީ ވަރަށް އާސާރީ އެއްޗެހިތަކެއް ކަމަށް ބެލެވޭ. — ފޮޓޯ/ އުތީމު ކައުންސިލް

މި ތަކެތި ފެނިފައި ވަނީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ތާރީހީ އެއް ބިނާ ކަމަށްވާ މުހައްމަދު ތަކުރުފާނުގެ ގަނޑުވަރާ ގާތްގަނޑަކަށް 250 ފޫޓު ދުރުންނެވެ.

އަސްރާރު ވިދާޅުވީ އެ ސަރަހައްދުގެ ތާރީހު އެނގޭ މީހަކު އެ ރަށުގައި މިހާރު ދުނިޔޭގައި ނެތް ކަމަށާއި ނަމަވެސް އެ ސަރަހައްދުގައި މީހުން ދިރިއުޅުނު ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ.

(Source: haveeru.com.mv)

ވަޅުލާފައި ހުރި އާސާރީ އެއްޗެހިތަކެއް އުތީމުން ފެނިއްޖެ

    17 އޯގަސްޓް 2014 - 12 މިނެޓް 35 ސިކުންތު ކުރިން
    0 ކޮމެންޓު
ހއ. އުތީމު ފުޓުބޯޅަ ދަނޑުގެ ފަސްގަނޑު އެއްވަރުގެ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދަނިކޮށް ވަޅުލާފައި ހުރި އާސާރީ އެއްޗެހިތަކެއް ފެނިއްޖެ އެވެ. 

އުތީމު ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަސްރާރު އާދަމް މިއަދު ވިދާޅުވީ، ގާތްގަނޑަކަށް ދެ ފޫޓެއްހާ ފުނުގައި ވަޅުލާފައި ހުރި ތަކެތީގެ ތެރޭގައި އާސާރީ ތަށިތަކަކާއި ގުޅި ތަކެއްގެ އިތުރުން ދެ ބަސްތާ ބޮލި ފެނިފައިވާ ކަމަށެވެ. 

"އެ އެއްޗެއްހި ފެނުނީ ފަސްގަނޑު އެއްވަރު ކުރަން ހައިމާކުން ކޮށްނަމުން ދަނިކޮށް،" އަސްރާރު ވިދާޅުވި އެވެ. 

އޭނާ ވިދާޅުވީ، އެތަނުން ފެނުނު ތަކެތީގެ ތެރޭގައި މެދު ސައިޒުގެ ދެ “ގުޅި” އާއި އެއަށްވުރެ ކުޑަ ގުޅިއެއް ހިމެނޭ ކަމަށެވެ. އަދި އޭގެ ތެރެއިން މެދު ސައިޒު ދެ ގުޅީގެ ތެރޭ ތަށީގެ އިތުރުން މުށިފާޑުގެ އެއްޗެހި ހުރި ކަމަށް ވެސް އަސްރާރު ވިދާޅުވި އެވެ. 

"ބޮލި އެއީ ކުރީ ޒަމާނުގައި ފައިސާގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރި އެއްޗެއް. ދެ ބަސްތާ ބޮލި އެ ސަރަހައްދުން ފެނުނު،" އަސްރާރު ވިދާޅުވި އެވެ. 

އެތަކެތި މިހާރު ހުރީ ކައުންސިލްގެ ބެލުމުގައި ދަށުގައި ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. 

އަސްރާރު ވިދާޅުވީ އެރަށު ބޯޅަ ދަނޑު އޮންނަނީ އުތީމު ގަނޑުވަރުގެ ހުޅަނގު ފަރާތަށް ވާގޮތަށް ގާތްގަނޑަކަށް 200 އެއްހާ ފޫޓު ދުރުގައި ކަމަށެވެ. 

އަދި އާސާރީ އެއްޗެހި ފެނުނު އެ ސަރަހައްދަކީ ވަރަށް ކުރީ ޒަމާނު މީހުން އުޅުނު ސަރަހައްދެއް ކަމަށެވެ. 

"ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި ނޫޅޭ. ވަރަން ކުރިން އެ ހިސާބުގައި މީހުން އުޅެފައިވާ ކަމަށް އެބަ ބުނޭ،" އަސްރާރު ވިދާޅުވި އެވެ. 

އޭނާ ވިދާޅުވީ، އުތީމުގެ އެކި ސަރަހައްދު ތަކުން މީގެ ކުރިން ވެސް އާސާރީ އެއްޗެހި ފެނިފައިވާ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އެރަށު ގިރާ ސަރަހައްދު ތަކުން ވެސް މީގެ ކުރިން އެފަދަ އާސާރީ އެއްޗެހި ފެނިފައި ހުރި ކަމަށް އަސްރާރު ވިދާޅުވި އެވެ.

(Source: sun.mv)

ހައްދުންމަތީގައިހުރި އާސާރީ ތަންތަނުގެ ތެރެއިން…. * ގަމު ހަތްތެލި


    ލ.ގަމުގެ މުކުރިމަގު އަވަށުގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަޙައްދާއި ބައިމޭލެއްހާ ދެކުނަށް އިރުމަތީފަރާތު އަތިރިމަތީގައި ހުންނަ އުސްފަސް ފުންޏަކީ ގަމަށް ޒިޔާރަތްކުރާ އެންމެން ވެސް ޝަޢުޤުވެރިކަމާއެކު ބަލާލުމަށް ދާ އެއްތަނެވެ. މިއީ ގަމު “ހަތްތެލި” އެވެ. ދިވެހިބަހުގެ ރަދީފުގައި އޮންނަގޮތުންނަމަ “ހައްތެލި” އެވެ. ހައްތެލީގެ މާނައަކީ “ހަވިއްތަ” ކަމަށް ރަދީފުގައި ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި ރަދީފުގައިވާގޮތުން ހަވިއްތަގެ މާނައަކީ: 1. ބުދުދީނުގެ މީހުން އަޅުކަންކުރުމަށް ހަދާފައި ހުންނަ ބައެއްކަހަލަ ތަންތަން. 2. ބައެއް ރަށްރަށުގައި އަކިރިޔާއި ވެލިން ފޮރުވިފައި ހުންނަ ބައެއް ކަހަލަ އުސްތަންގަނޑު އެވެ. ރަދީފުގައި ކޮންމެ ގޮތަކަށް އޮތްކަމުގައިވިޔަސް ލ.ގަމުގެ ދުވަސްވީ މީހުންގެތެރެއިން ގިނަމީހުން މިތަނަށް ކިޔަނީ “ހަތްތެލި” އެވެ. ހަތްތެލީގެ މިހާރުގެ އުސްމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 35 ފޫޓެވެ. ހަތްތެލީގެ އެންމެތިރީގެ ވަށަމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 315 ފޫޓެވެ. ހަތްތެލީގެ މައްޗަށް އަރަމުންދާވަރަކަށް ހިމަވަމުންގޮސް މިހާރު އެންމެ މަތީގެ ވަށަމިނުގައި  ހުންނާނީ ގާތްގަނޑަކަށް 30 ހަކަށް ފޫޓެވެ.

ރާއްޖޭގެ އާސާރީތަންތަން ދިރާސާކުރެއްވުމުގެގޮތުން އާކިލޮޖިކަލް ސާރވޭ ކުރައްވާފައިވާ އެއްބޭފުޅަކީ އެޗް.ސީ.ޕީ ބެލް އެވެ. އެޗް.ސީ.ޕީ ބެލްވަނީ 1922 ވަނަ އަހަރުގެ މާރޗް 12 އިން 19 އަށް ގަމު ހަތްތެލި ކޮނުމުގެ މަސައްކަތްކުރައްވާފައެވެ. މިއީ ބެލް (މުސްކުޅިން ކިޔާގޮތަށްނަމަ ބެލިސާ ނުވަތަ ބެލް ސަރ) ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރެއްވި ތިންވަނަ ދަތުރުފުޅެވެ. ބެލްގެ މިމަސައްކަތުގެ ތަފްޞީލް އޭނާ ލިޔުއްވި “ދަ މޯލްޑިވް އައިލެންޑްސް: އަ މޮނޮގްރާފް އޮން ދަ ހިސްޓްރީ، އާކިއޮލޮޖީ އެންޑް އެޕިގްރަފީ”ގައި ފެންނާން އެބައޮތެވެ. މިފޮތުގައިވާގޮތުންވެސް މީހުން މިތަނަށް ކިޔައިއުޅެނީ “ހަތްތެލި” އެވެ. މިނަން ދެވިފައިވަނީ އެތަންކުރިންހުރިގޮތް ސިފަވަނީ  މަތިމައްޗަށް ބޭއްވިފައިވާ 7 ތެލީގެ ބައްޓަމަށް ކަމަށްވާތީ ކަމަށް ބެލް ލިޔުއްވައެވެ. ބެލްގެ މިދަތުރުގައި ހަތްތެލި ކޮނެގެން ނެގިތަކެއްޗަކީ ބުދެއްގެ މޫނުގެ ބަޔަކާއި، އިށީންދެގެން އިންނަ ބައްޓަމަށް ހަދާފައިވާ ކުޑަ ބުދެއްގެ (ހިފައިގެންގުޅޭ ސައިޒްގެ) ބަޔަކާއި، އަދިވެސް ބުދެއްގެ އަތާއި،ފައި ފަދަ ބައެއް ގުނަވަންތަކެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަތްތެލީގެ ކައިރީގައިވާ އެކި އެކި އުސްގަނޑުތައް ދިރާސާކުރައްވާ މިތަންތަނަކީވެސް ބުދުދީނުގެ މީހުން އަޅުކަންކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާތަންތަނާއި އެއްގޮތްކަން ހުރި ތަންތަންކަމަށް ނިންމެވިއެވެ. އަދި މިތާކައިރީހުރި ވަޅެއްގެ ތެރެއިންވެސް ބައެއްތަކެތި ނެންގެވި ކަމަށްވެއެވެ.

ބެލްގެ މިދަތުރުފުޅުގައި ވަޑައިގަތީ ދިވެހިސަރުކާރުގެ “ފަތުޙުލްމަޖީދު” ނާކޮޅުގައެވެ. އަރިހުގައި ދިވެހިސަރުކާރުން ފޮނުއްވީ މަޝްހޫރު މީރުބަހުރު އިސްމާޢީލްދީދީއެވެ. މިއީ ސިފައިންގެ ފުރަތަމަ ކޮމާންޑަރެވެ. އެދުވަސްވަރު ހައްދުންމަތީގެ އަތޮޅުވެރިޔަކީ ދަނބިދޫ ޙާޖީ ޢަލިފުޅު ކޮޔެވެ. އަތޮޅުގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށަކީވެސް ދަނބިދޫއެވެ. ގަމުގެ ކަތީބަކީ މަންދަގޭ މުޙައްމަދު ދީދީ ޚަޠީބުއެވެ. ހަތްތެލިކޮނުމުގެ މަސައްކަތުގައި މިއަތޮޅުގެ ރަށްރަށުން 200 އެއްހާ މީހުން ހިލޭސާބަހަށް ޙަރަކާތްތެރިވިކަމަށްވެއެވެ.
ހަތްތެއްޔާއި ބެހޭގޮތުން ގަމުގެ މުސްކުޅިން ކިޔައިއުޅޭ ތަފާތު ވާހަކަތައް ހުރެއެވެ. އޭގެތެރެއިން އެއްވާހަކައިގާ ބުނާގޮތުން ހަތްތެލި ބިނާކުރީ “ރެދިން”ނޭ ކިޔާ ބަޔެކެވެ. ހަތްތެއްޔަކީ “ރެދީން” އަރާމު ކޮށްލަން އެމީހުން ތައްޔާރުކޮށްފައިހުރި ކިއްލާއެއްކަމަށެވެ. އެ ރެދީން އައްލަންދޫ  މާބަދިގޭގައި ކައްކައިގެން ކާން އަންނަނީ ގަމު ހަތްތެއްޔަށް ކަމުގައިވެއެވެ. (އައްލަންދުއަކީ އިހުޒަމާނުގެ ގަމުގެ އަވަށެއްކަމަށް މުސްކުޅިން ބުނެއެވެ.) އެރެދީންނަށް ވީގޮތަކީ އެއްރެއަކު މިތަނުގައި ކައްކައިގެން މަޖާކުރަން އުޅެނިކޮށް ފަޖުރުލީއެވެ. އަލިވީއިރު އެމީހުންތިބީ ގާވެފައިކަމުގައިވެއެވެ. ރެދީން ގާވެފައި ތިބިތަންކަމަށް ބުނާ  ބުންބެރު ދޮށުގައި، އެކިވައްތަރުގެ ސިފަސިފައިގެ ހިރިގަލުގެ ބުދުތައް ވަރަށްގިނައިން ވަރަށް ފަހަކާއި ޖެހެންދެން ހުއްޓެވެ.

ހަތްތެއްޔާއި ގުޅޭ ދެވަނަ ވާހަކައަކީ “މަހަބަދި ކަލޯ ވާހަކަ”އެވެ. (މިވާހަކަވަނީ ޗާޕްކުރެވިފައެވެ.) މަހަބަދި ކަލޯ ދިރިއުޅުނު ކަމަށްވަނީ ހަތްތެލި ދޮށުގައެވެ. “މަހަބަދިކަލޯ”  މިނަމާއިމެދުވެސް ވިސްނާލަންޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑަށް ޤަބޫލުކުރެވެނީ މިއީ “މަހަބޮދި” ނުވަތަ “މަހާބޮދި” ކަލޯ ކަމުގައެވެ. ދޫދޫމަތިން ދެކެވެމުންއައިސް ޒަމާނާއެކު ނަން ކިޔޭގޮތަށް ބަދަލުއައިސްފައިވަނީކަމުގައެވެ. އަޅުގަނޑުގެ މަޢުލޫމާތު ކުށްކަމުގައި ނުވާނަމަ “މަހާ” އަކީ “GREAT” ނުވަތަ “މަތިވެރި” ނުވަތަ “ހައިބަތްތެރި” ނުވަތަ “ބޮޑު” މިމާނައިގާ ބޭނުންކުރެވޭ ސެންސްކްރިތު ލަފުޒެކެވެ. “ބޮދި” އަކީ “ބޮއި”ގަހެވެ. ބޮއިގަހަކީ ބުދުދީނުގެ މީހުން މުޤައްދަސް ކަމަށް ބަލައިގެން މާތްކޮށް ހިތައި އުޅޭ ގަހެކެވެ.  ހަމައެއާއެކު އިންޑިޔާގެ ބިހާރު ސްޓޭޓްގައި ހުންނަ “މަހާބޮދި” ފައްޅިއަކީވެސް ބުދުދީނުގެ މަޝްހޫރު ފައްޅިއެކެވެ. އެހެންކަމުން “މަހަބަދި” ކަލޯ އަކީ ބުދުދީނުގެ މީހަކަށް ނުވަތަ ހަތްތެލި ހިމެނޭ ސަރަޙައްދުގައި އުޅުނު މީހަކަށް ވުމަކީ ހަމަ ވަރަށްވެސް އެކަށީގެންވާކަމެކެވެ.
ގަމު ހަތްތެއްޔަކީ ހަމައެކަނި “އަކިރިޔާއި ވެލިން ފޮރުވިފައި ހުރި އުސްތަންގަނޑެއް” ނޫނެވެ. ދިވެހީންގެ ތާރީޚީ ތަރިކައެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި ހިދާޔަތްލިބުމުގެ ކުރިން ދިވެހިން އުޅުނުގޮތާއި އެޒަމާނުގައި ގަމުގައި އުފެދިފައިއޮތް ހަޟާރަތުގެ ފެންނާން ހުރި ހެއްކެވެ. ދިވެހީންގެ ގަލުވަޑާމުގެ ހުނަރުވެރިކަމާއި މަސައްކަތްތެރިކަމުގެ ރަމްޒެކެވެ.
މިތަން އަލުން ދިރާސާކޮށް، ކުރިންހުރިގޮތަށް އަލުން އިއާދަކޮށްފިނަމަ (ރީސްޓޯރކޮށްފިނަމަ)، މިއީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައިހުރި މިފަދަ ޤަދީމީތަންތަނުގެ ލިސްޓަށް އިތުރުވެގެންދާނެ ތަނެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެތެރޭގައި އުނިކަމެއް އިޙުސާސްކުރަންޖެހިފައިވާ “އާސާރީ” ތަރިކަތައް މަދުވުން ފޫބައްދައިދޭނެ ތަނެކެވެ. އޭގެ ސަބަބުން އިޤްތިޞާދީގޮތުން މިސަރަޙައްދަށް ވަރަށްބޮޑު ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ. ދުނިޔޭގައި އެންމެގިނަ އިސްލާމުން ދިރިއުޅެމުންދާ ޤައުމު ކަމަށްވާ އިންޑޮނޭޝިޔާގައި ވެސް މީލާދީން 800 ގެ އަހަރުތަކުގެތެރޭގައި ބިނާކޮށްފައިހުރި މިފަދަ އާސާރީ ތަނެއްވަނީ 1982 ވަނައަހަރު އަލުންއިޢާދަކޮށް މަރާމާތުކޮށްފައެވެ. މިމަސައްކަތްކުރީ ޔުނެސްކޯގެ އެހީގައި އިންޑޮނޭޝިޔާ ސަރުކާރުންނެވެ.

ސްޓާފް ސާޖަންޓް ޠޯޙާ އަބޫބަކުރު